PlayStation konsollari tarixi: PS1’dan PS5’gacha

1991-yilgi CES ko‘rgazmasi bu munosabatning mashhur burilishiga aylandi: Sony hamkorlikdagi rejasini namoyish qilgan davrda Nintendo Philips bilan boshqa CD kelishuvini e’lon qildi. Asosiy kelishmovchilik CD o‘yinlari ustidan nazorat va dasturiy ta’minot huquqlariga borib taqalgan. Kutaragi keyinchalik Nintendo’ning nazoratni saqlash istagi bilan Sony’ning yangi yo‘nalish haqidagi tasavvuri bir-biriga mos kelmaganini eslagan. Bozorga chiqmagan qo‘shma loyiha o‘rnida ikki kompaniyaning yo‘li ajraldi.

1992-yilgi rahbariyat yig‘ilishida Sony prezidenti Norio Ohga hal qiluvchi yordamni berdi: Kutaragiga o‘z konsolini yaratish yo‘lini davom ettirishga ruxsat berildi. Shunday qilib elektronika kompaniyasi boshqa ishlab chiqaruvchiga detal yetkazishdan o‘z o‘yin platformasini qurishga o‘tdi. Bu qaror uchun muhandislik g‘oyasi bilan birga biznes tavakkalini zimmasiga oladigan rahbar ham kerak bo‘lgan.

Kutaragi boshchiligidagi jamoaning yutug‘i keyingi avlodlarda ham davom etdi: uning nomi PS2 va PS3 tarixiga ham bog‘liq. 2008-yilda u D.I.C.E. tadbirida butun faoliyati uchun mukofot bilan taqdirlandi. Ammo birinchi PlayStation muvaffaqiyatining jozibasi uning eng dastlabki holatida: bozorda tayyor g‘olib sifatida kutilmagan kichik jamoa yangi o‘yin odatlarini yaratishga jur’at qilgan.

Teiyu Goto PlayStation korpusi va pulti ko‘rinishini shakllantirgan dizayner edi. Chap va o‘ng tutqichlar pultni kaftda ushlashni qulaylashtirdi; uchburchak, doira, xoch va kvadrat esa tez taniladigan ramzlarga aylandi. Texnik imkoniyatlar televizor ichida yashasa, Goto mehnati o‘yinchining qo‘lida va qurilmaning kundalik ko‘rinishida sezilardi.

Muhandis Teiji Yutaka esa 3D grafika dasturiy kutubxonasi va ishlab chiquvchilarga qulay vositalar yaratishda qatnashgan. Ilk mashhur dinozavr namoyishidagi model 2 700 ta poligondan tuzilgan edi. Uni harakatlantirish uchun hisoblash quvvatini uy konsoliga sig‘dirish kerak bo‘lgan. Shu dinozavr Sony’ning va’dasini ko‘rsatardi: televizorda oldindan yozilgan lavha emas, tugmaga javob beradigan uch o‘lchamli jonzot bor edi.

Shuhei Yoshida 1993-yil fevralda Kutaragi jamoasiga qo‘shilib, Yaponiya nashriyotlari va studiyalarini yangi konsol uchun o‘yin yaratishga jalb qilish bilan shug‘ullangan. O‘sha davrda Sony’ning yaxshi televizor yoki audio qurilma qilishi unga o‘yin sohasining ishonchini avtomatik bermagan. Ishlab chiquvchilarni ishontirish, ularning savollarini eshitish va yangi 3D imkoniyatlarini ko‘rsatish ham konsolni yig‘ishdek muhim bo‘lgan.

CD disklar ishlab chiquvchilarga ovoz, musiqa va videolardan kengroq foydalanish imkonini berdi. Ridge Racer poygasining tezligi bilan Tekken janglarining vazni turlicha bo‘lsa-da, ikkalasi ham arkada zalidagi taassurotni uyga olib kirardi. Konsolning obro‘sini qutidagi texnik raqamlar emas, o‘yin boshlangandan keyingi dastlabki daqiqalar yaratdi.

PS1 xotirasi bizning mintaqada ko‘pincha Tekken 3’dagi navbatdagi jang, Fighting Force’dagi ikki kishilik yurish, Driver’dagi mashina va Syphon Filter’dagi maxfiy topshiriqlar bilan bog‘lanadi. Twisted Metal hamda Vigilante 8 oddiy avtomobilni qurolli jang ishtirokchisiga aylantirgan. Gran Turismo jiddiyroq poyga, Metal Gear Solid esa sabr bilan yashirinib yurish kayfiyatini bergan. Bir konsolda shuncha turli tajriba bo‘lishi disk almashtirishning o‘zini kichik sarguzashtga aylantirardi.

Eddy’ning kapoeyrasi birinchi marta o‘ynayotgan odamni ham darrov jangga qo‘shardi, lekin tajribali raqibga qarshi masofa va vaqtni his qilish baribir kerak edi. Har bir tugmaning qo‘l yoki oyoqqa bog‘lanishi boshqaruvni yodda qolarli qilgan. Yon tomonga qadam tashlash esa maydonni faqat chap-o‘ng chiziqdan kengroq makonga aylantirgan.

PS1 talqinidagi Tekken Force jangni yonma-yon oldinga yuriladigan ko‘cha to‘qnashuviga aylantirgan, Tekken Ball esa boshqa kayfiyatdagi bellashuv bergan. Yangi personajlarni ochish, o‘rgangan kombinatsiyani do‘stga qarshi sinash va yutqazgandan keyin darrov revansh olish o‘yinni bir turnirdan keyin tugamaydigan mashg‘ulotga aylantirardi.

Mushtlashuv atrofdagi buyumlarga ham ko‘chadi: qurol topish, biror narsani ko‘tarib ishlatish va maydonni shovqinli to‘qnashuvga aylantirish o‘yinning zavqi edi. Qahramonlarning tezligi va kuchi bir xil emas; ulkan Smasher bilan yengilroq jangchining hissi farq qiladi. Ko‘cha jangi uch o‘lchamli makonga ko‘chgan bo‘lsa ham, asosiy maqsad sodda qolgan: do‘st bilan birga keyingi bosqichgacha yetib olish.

Mayami, San-Fransisko, Los-Anjeles va Nyu-Yorkka asoslangan shaharlar quvlashuv uchun maydon bo‘ladi. Mashinaning burilishda og‘ishi, sirpanishi, politsiya sirenasi va chorrahada yaqinlashayotgan transport sahnani tirik qiladi. Bu olamda mashina faqat bir joydan boshqasiga olib boradigan vosita emas — voqeaning asosiy qahramoni. Film Director rejimida quvlashuvni kameralar orqali qayta ko‘rish esa o‘zing qatnashgan jangari kinoni tomosha qilishdek edi.

Driver 2’ning esda qoladigan tomoni faqat topshiriqlar emas. Take a Ride rejimida shaharni o‘z sur’atingda aylanib chiqish, katta chorrahalarda burilish, politsiyadan qochish yoki tanish ko‘chaga boshqa mashinada qaytishning o‘z zavqi bor edi. Tanner piyoda yurgan lahzalardan so‘ng yana rulga o‘tirish esa PS1’dagi shaharni avvalgidan erkinroq his qildirardi.

Twisted Metal 2 arenalarni dunyoning turli joylariga olib chiqqan; bo‘lingan ekran esa yoningdagi do‘st bilan bir maydonda urushish imkonini bergan. Qahramonning mashinasi uning xarakterini ham ifodalaydi: kichik, chaqqon nishon bilan katta, og‘ir texnikani boshqarish bir xil sezilmaydi. Oddiy avtomobil poygasidan kelgan o‘yinchi bu yerda yo‘lning o‘zidan tashqari osmonga ko‘tarilayotgan raketani ham kuzatadi.

1998-yilgi Vigilante 8 ham PS1’dagi qurolli avtomobil xotiralarining muhim qismi. Luxoflux yaratgan o‘yin 1970-yillar kayfiyatidagi mashinalar, musiqa va arenalardagi to‘qnashuvlarni birlashtirgan. Uning maktab avtobusi va turli transportlari, maxsus hujumlar hamda buziladigan atrof-muhiti o‘z uslubini beradi. Ikkala seriyada ham zavq faqat raqibni quvib yetishda emas: yaqin kelayotgan xavfdan omon qolib, vaziyatni bir hujum bilan o‘zgartirishda.

Uzoqroq masofadan ishlatiladigan taser o‘yinning eng esda qolarli quroliga aylangan. Nishonni qo‘lda olish, raqib boshiga aniq otish va granatalardan ehtiyot bo‘lish jangga o‘z ritmini beradi. Gabe’ning pastga egilib yurishi, binolar orasidagi o‘tishlar va to‘satdan boshlanadigan otishma uning maxfiy agent ekanini his qildiradi.

Yaratuvchi John Garvinning eslashicha, loyiha ishlab chiqarish paytida bir necha bor yopilish xavfiga duch kelgan; hikoya ham yo‘l davomida jiddiy o‘zgargan. Nomdagi “Syphon Filter” tushunchasining virusga bog‘lanishi shunda shakllangan. Shunga qaramay yakuniy o‘yin o‘z auditoriyasini topdi va davomlarga yo‘l ochdi. PS1 uchun Syphon Filter 2 hamda Syphon Filter 3 chiqib, Gabe Logan sarguzashtini shu avlodning o‘zida davom ettirdi.

PS1 talqini o‘sha apparatga moslab qayta ishlangan alohida port edi. Unda bo‘lingan ekrandagi ko‘p kishilik janglar va PlayStation Mouse qo‘llovi ham bo‘lgan. Hozirgi otishmalarga o‘rganib qolgan odam uchun tugmalar noodatiy tuyulishi mumkin, lekin o‘sha davrda televizorning bir qismida o‘z raqibingni izlashning o‘zi katta taassurot edi. PS1 kutubxonasida Syphon Filter maxfiy agent jangini bersa, Quake II tezkor, bevosita to‘qnashuvning boshqa tomonini ochgan.

Memory Card esa sarguzashtni keyingi kunga qoldirish imkonini berdi. Poygadagi garaj, uzun RPG’dagi yo‘l va ochilgan qahramonlar kichik kartaga bog‘lanardi. 2000-yilda chiqqan PS one shu avlodning kichraytirilgan modeli edi: u yangi avlod konsoli bo‘lmagan, lekin ixcham korpusi bilan ko‘pchilikning birinchi PlayStation’iga aylangan. Asl katta PlayStation va kichik PS one bir xil o‘yin merosini turli ko‘rinishda davom ettirdi.

PS2’dagi o‘sish faqat futbolchi yuzi yoki mashina kuzovidagi mayda detallar bilan cheklanmagan. GTA III shahar bo‘ylab erkin yurishni katta tajribaga aylantirdi; keyingi Vice City va San Andreas bu tasavvurni rang, musiqa va yangi mashg‘ulotlar bilan boyitdi. Gran Turismo 3 poygani, Metal Gear Solid 2 esa sahna va hikoya taqdimotini boshqa pog‘onaga olib chiqdi. Har bir katta reliz yangi konsol nimaga qodirligini o‘z usulida ko‘rsatardi.

PS2 keyinchalik dunyoning eng ko‘p sotilgan o‘yin konsoliga aylandi: Sony uning umumiy natijasini 160 milliondan ortiq dona deb ko‘rsatadi. Shu raqam ortida birgina mashhur o‘yin emas, futbol, poyga, jangari sarguzasht va oilaviy o‘yinlarni bir qurilmada topgan ulkan auditoriya turadi.

Sweet, Big Smoke va Ryder CJning atrofidagi eng esda qoladigan yuzlar edi. Sweet mahalla va oilaga sodiqlikni talab qiladi; Big Smoke’ning gavdasi, shlyapasi va gapirish uslubi darhol taniladi; Ryder esa ko‘zoynagi va tinimsiz gaplari bilan sahnalarga o‘z ohangini beradi. Ular bilan mashinada ketayotganda eshitilgan bahslar va hazillar yo‘lning o‘zini ham hikoyaning bir qismiga aylantiradi.

Los Santos’da ba’zan hech qanday topshiriq boshlamasdan ham vaqt o‘tib ketardi: CJni ko‘chada yurgizish, velosipedda mahallani aylanish, mashinada radio almashtirish yoki uyga qaytish kifoya. Keyinchalik yo‘l qishloqlar, San Fierro va Las Venturas’gacha ochiladi. Ammo uzoq safardan keyin Grove Street’ga kirib kelishning o‘ziga xos tanish hissi bor — o‘yin katta bo‘lsa ham, uning markazida shu mahalla qoladi.

Jangning zavqi tig‘larni keng aylantirib, dushmanlar orasida harakatni uzmaslikda edi. Yengil va kuchli zarbalarni ulash, raqibni havoga ko‘tarish, sehrdan foydalanish va kerakli paytda chekinish bir-biriga bog‘lanadi. Yaqin kameradagi keskin yakuniy harakatlar esa oddiy to‘qnashuvni ham tomoshabop sahnaga aylantirardi.

Kratosning Aresga qarshi yo‘li Afina darvozalari, qadimiy binolar va afsonaviy sinovlardan o‘tadi. O‘yin jang orasiga topishmoqlar, platformalar va ulkan inshootlarni joylab, sur’atni almashtirib turadi. PS2 davridagi God of War’ning kuchi ham shunda edi: bir lahzada jangchining yuziga yaqin kelgan kamera, keyingi lahzada butun bir afsonaviy manzarani ochib beradi.

Shadow of the Colossus boshqa yo‘ldan bordi: keng, sokin makon, Agro bilan safar va tog‘dek jonzotga ko‘tarilish. Ratchet & Clank sayyoralarni qurol va hazil bilan bog‘ladi; Jak and Daxter hamda Sly Cooper esa rangli sarguzashtning boshqa tomonlarini ochdi. PES’dagi mahalliy bellashuv va Tekken’dagi revanshlar yonida bunday yolg‘iz sayohatlarning ham yashashi PS2’ni nihoyatda boy avlodga aylantirdi. 2004-yilgi Slim model esa shu katta kutubxonani ancha kichik qurilmaga joyladi.

Peter Jackson’s King Kong (2005) boshqa turdagi xavfni berdi. Jack Driscoll sifatida ulkan mavjudotlar orasida oddiy odamning ojizligini sezasan; Kongni boshqarganingda esa kameraning o‘zi ham kuch va ko‘lamni boshqacha ko‘rsatadi. Michel Ancel jamoasi bilan Peter Jackson hamkorligida yaratilgan sarguzashtda o‘rmon, yomg‘ir va vahimali ovozlar orolni tirik makonga aylantiradi. Filmni bilgan odam uchun ham uning ichida yurish boshqa taassurot edi.

X-Men Origins: Wolverine (2009) PS2 kutubxonasining kechki yillarida Logan, adamantiy tirnoqlar va yaqin masofadagi jangni olib keldi. Oldinga tashlanib raqibga yopishish, tirnoqlar bilan ketma-ket hujum va qahramonning tiklanish qobiliyati Wolverine bo‘lish hissini beradi. PS2 talqinini Amaze yaratgan; PS3’dagi Raven ishlab chiqqan Uncaged Edition esa alohida talqin bo‘lgan. Shu sabab Logan ikkala avlodda bor bo‘lsa ham, o‘yinlar bir xil grafika va sahnalarga ega emas.

Mortal Kombat: Armageddon (2006) esa seriyadagi juda ko‘p tanish jangchini bir joyga jamlagani bilan esda qoldi. Scorpion va Sub-Zero yonida Goro, Kintaro, Shao Kahn, Motaro va boshqa yuzlarni tanlash katta voqea edi. Konquest’dagi Taven sarguzashti, o‘z jangchingni yaratish va Motor Kombat poygalari bitta disk ichida bir necha xil o‘yin kayfiyatini berardi. Bu PS2’dagi Mortal Kombat davrining katta yakunlaridan biri bo‘ldi.

Naughty Dog’ning Jak and Daxter: The Precursor Legacy (2001) o‘yini esa yorqin qishloqlar, yashil orollar va kulgili suhbatlar bilan boshqa dunyo ochdi. Jakning yelkasidagi gapdon Daxter yo‘lni hazil bilan to‘ldiradi, sakrash va izlanish esa joylarni bir-biriga bog‘laydi. Keyingi Jak II va Jak 3 shahar, transport va qurollar bilan yo‘nalishni o‘zgartirdi. Crash’dan keyin Naughty Dog yangi avlodda o‘z qahramonlarini ham, sarguzasht ko‘lamini ham kengaytirgan edi.

Avlod boshidagi katta, yaltiroq korpus keyinchalik Slim va yana ixchamroq model bilan almashdi. O‘yinlar ham yillar davomida o‘sdi: Uncharted sarguzashtni kino sur’atiga yaqinlashtirdi, LittleBigPlanet foydalanuvchini ijodkorga aylantirdi, The Last of Us esa qahramonlarning munosabatini og‘ir safarning markaziga qo‘ydi. PS3 tarixini birinchi chiqqan kun bilan o‘lchash qiyin: uning eng esda qolarli ishlari qurilma imkoniyatlari yaxshiroq o‘zlashtirilgan keyingi yillarda paydo bo‘ldi.

2013-yilgi The Last of Us PS3’ning oxirgi yillariga boshqacha og‘irlik berdi. Joel va Ellie yo‘lida o‘q-dori kam, xavf esa faqat yuqtirilganlardan kelmaydi. Tashlandiq uylar, o‘sgan o‘tlar va sokin suhbatlar dunyoning avval qanday bo‘lganini his qildiradi. Birgalikda omon qolish zarurati sekin-asta ikki begona odam o‘rtasidagi munosabatga aylanadi. O‘yin esda qolishi uchun faqat katta portlash emas, qahramonlar orasidagi jimlik ham yetishini ko‘rsatgan ishlardan biri shu edi.

Blur (2010) esa PS3 oldidagi do‘stona raqobatning boshqa qiyofasi edi. Bizarre Creations haqiqiy avtomobillarni qalqonlar, hujumlar va kuchaytirgichlar bilan aralashtirdi: oldinda ketishning o‘zi hali g‘alaba emas. Burilishda yaxshi yo‘l tanlash bilan birga, hujumni qachon ishlatish yoki qalqonni qachon saqlash ham hal qiluvchi edi. Bir televizorda bo‘lingan ekran orqali birga o‘ynash esa poygani navbat kutadigan o‘yindan bir vaqtda hamma qatnashadigan shovqinli bellashuvga aylantirardi.

2011-yilda Yaponiyada taqdim etilgan PS Vita esa ikki analog tayoqcha, sensorli ekran va qo‘shimcha boshqaruv usullariga urg‘u berdi. Uncharted: Golden Abyss katta sarguzashtni kichik ekranga sig‘dirishga intildi; Gravity Rush esa shahar va tortishish bilan o‘ynadi. Portativ PlayStation’lar asosiy konsollarning kichraytirilgan nusxasi bo‘lib qolmadi: ular qisqa seanslarga, safarga va shaxsiy ekranga mos alohida odatlarni yaratdi.

Bloodborne qorong‘i ko‘chalari bilan, Uncharted 4 sarguzasht sur’ati bilan, Horizon Zero Dawn tabiat va mashinalarning to‘qnashuvi bilan avlodga o‘z rangini qo‘shdi. 2018-yilgi God of War otalik va jangni bir yo‘lga birlashtirdi; Marvel’s Spider-Man shahar bo‘ylab harakatning o‘zini zavqqa aylantirdi. 2016-yilda PS4 Slim va PS4 Pro paydo bo‘ldi. Pro yuqoriroq tasvir imkoniyatlariga intilgan o‘yinchilar uchun avlod o‘rtasidagi yangi tanlov edi.

PS4 va keyin PS5 texnik yo‘nalishida Mark Cerny yetakchi tizim arxitektori bo‘lgan. Kutaragi dastlabki PlayStation orqali uyda real vaqtdagi 3D dunyoga yo‘l ochgan bo‘lsa, Cerny davridagi loyihalar ishlab chiquvchilarga qulay arxitektura, tez ma’lumot oqimi va zamonaviy o‘yinlar ehtiyojiga tayandi. Shunday qilib PlayStation tarixining davomiyligi faqat konsol raqamlarida emas, bir avlodning tajribasini keyingi jamoa rivojlantirishida ham ko‘rinadi.

2018-yilgi God of War esa Kratosni shimol afsonalariga olib borib, Atreus bilan ota-bola safarini jangning yoniga qo‘ydi. Leviathan boltasi qo‘lga qaytgan lahza, o‘rmonning og‘ir sukunati va suhbatlar PS2’dagi tanish qahramonni boshqa tomondan ko‘rsatdi.

The Last of Us Part II (2020) PS4’da yuz ifodasi, mayda animatsiya va muhit tafsilotlariga katta e’tibor berdi. Ellie va Abby hikoyalarida yaqin masofadagi xavf, o‘simlik bosgan Seattle ko‘chalari va og‘ir qarorlar birga yashaydi. Yashirinish, tor joylardan sirg‘alib o‘tish va raqibning harakatini kuzatish jangni faqat tez bosilgan tugmaga bog‘lamaydi. Hikoya esa qahramonlarga munosabatni qayta-qayta o‘zgartirishi bilan ko‘p bahsga sabab bo‘ldi.

Rockstar’ning Red Dead Redemption 2 (2018) o‘yini Arthur Morgan va Van der Linde to‘dasini shoshmasdan ochadi. Lagerdagi suhbat, oti bilan uzoq safar, tog‘dan tushayotgan tuman, yomg‘irdan keyingi loy va kechki gulxan bir-biridan ajralmaydi. Bu olamda ba’zan vazifa tomon tez borishdan ko‘ra yo‘lning o‘ziga qarab qolasan. Arthur’ning odamlarga munosabati va to‘daning ichki tarangligi esa manzara ortida kuchli insoniy hikoya borligini eslatib turadi.

PS4’ning kuchi shu to‘rt o‘yin bilan tugamaydi. Bloodborne Yharnam ko‘chalaridagi xavf va keskin jangni, Horizon Zero Dawn tabiat orasidagi ulkan mashinalarni, Ghost of Tsushima shamol va samuray manzaralarini olib keldi. The Witcher 3 tanlovlarga boy safarni, Batman: Arkham Knight Gotham bo‘ylab erkin harakatni, Marvel’s Spider-Man esa Nyu-York uzra uchishning zavqini berdi. Har birida texnika boshqacha xizmat qiladi: birida tezlikka, birida muhitga, boshqasida qahramonning yuzidagi mayda hissiyotga.

DualSense haptik tebranish va adaptiv triggerlar orqali o‘yindagi qarshilikni qo‘lda sezdiradi. Astro’s Playroom buni sodda, quvnoq shaklda tushuntirdi: turli sirtlar, shamol va harakatlar boshqaruvchida turlicha seziladi. PS5 katta PS4 kutubxonasining aksariyatini ham davom ettirdi. Shunday qilib yangi avlodga o‘tish faqat yangi o‘yin olish emas, avval yig‘ilgan kutubxonani boshqa tezlik va qulaylik bilan ochish imkoniga ham aylandi.

Cyberpunk 2077’ning PS5 talqinida Night City boshqa rangdagi tomosha: quyoshli ko‘chalar ustida ulkan binolar, kechasi esa neonlar, nam asfalt va gavjum chorrahalar. 2026-yil 8-apreldagi bepul PS5 Pro yangilanishi PSSR hamda yaxshilangan ray tracing imkoniyatlarini qo‘shdi. Undagi rejimlar orasida 60 fps’ga mo‘ljallangan Ray Tracing va kuchliroq yoritish effektlariga urg‘u beradigan Ray Tracing Pro bor. Natija tanlangan rejim va ekranga bog‘liq, ammo maqsad bitta: shahar tafsilotlarini ravon harakat bilan birga ko‘rsatish.

Marvel’s Spider-Man 2’da Peter Parker va Miles Moralesni boshqarish shaharni ikki qahramon nigohi bilan ko‘rsatadi. Veb-qanotlar bilan uzoq uchish, tez burilish va ko‘chalar orasidan o‘tishning o‘zi ham zavq. PS5 Pro’dagi Performance Pro rejimi 60 fps maqsadini yuqori aniqlik va ray tracing bilan birlashtirishga intiladi; Fidelity Pro esa qo‘shimcha vizual effektlarni taklif qiladi. Rift Apart’ning rangli olamlari, Horizon Forbidden West’ning zich tabiati va boshqa yirik ishlar yonida bu o‘yin PS5 avlodining tasvir va harakatni birga rivojlantirganini ko‘rsatadi.

PS VR va PS VR2 esa PlayStation tarixining boshqa shoxini ochdi: ekranga tashqaridan qarash o‘rniga virtual makonda atrofga bosh burib qarash. Konsollar o‘zgargani sari o‘yin bilan muloqot ham o‘zgardi. Ammo Ridge Racer’dagi birinchi burilish, PS2’dagi ilk shahar yoki PS5’dagi ilk DualSense hissi o‘rtasida umumiy bir narsa bor: yangi qurilma esda qolishi uchun uning ichida esda qoladigan o‘yin bo‘lishi kerak.

PS5 Pro Enhanced belgisi yana bir bosqichni bildiradi: ishlab chiquvchi o‘yinni Pro uchun moslashtirgan bo‘ladi. PSSR tasvirni yuqori aniqlikka tiklashga, qo‘shimcha grafik quvvat esa tafsilot, ray tracing yoki ravonlikni oshirishga yordam beradi. Har bir o‘yinda natija bir xil emas; ayrimlari yangi Performance Pro va Fidelity Pro rejimlarini, boshqalari esa alohida yangilangan tasvir rejimini beradi. PS4’dan qolgan katta kutubxona shu tariqa yangi o‘yinlar bilan yonma-yon yashashda davom etadi.

Bu e’tiborning o‘lchanadigan ko‘rinishi ham bor. Guinness World Records ma’lumotiga ko‘ra, GTA VI’ning 2023-yildagi birinchi treyleri YouTube’da dastlabki 24 soatda 90 421 491 marta ko‘rilgan va shu davr uchun videoo‘yin namoyish treyleri rekordini o‘rnatgan. Hali o‘ynab ko‘rilmagan loyiha haqidagi qisqa video ham shunchalik katta auditoriyani jamlay olgani GTA nomining madaniy kuchini ko‘rsatadi.

Taxminiy budjet muhokamalari ham uning ko‘lamini ifodalaydi. 2025-yilda Wedbush tahlilchisi Michael Pachter ishlab chiqish va marketing xarajatlari birgalikda 1,5 milliard dollardan oshishi mumkinligini taxmin qilgan. Bu Rockstar e’lon qilgan hisob emas. 2026-yil oktabrida Bloomberg suhbatiga tayangan xabarlarda Rockstar’ning nashriyot rahbari Jennifer Kolbe 1,5 milliard dollardan oshgan budjet haqidagi da’voni rad etgani aytildi; aniq jami xarajat esa ochiqlanmadi. Demak, milliardlik baholar loyiha haqidagi tashqi taxminlar bo‘lib qolmoqda.

Bunday ko‘lamdagi o‘yin uchun sarf faqat katta xarita chizishdan iborat bo‘lmaydi. Dasturlash, rassomlik, aktyorlar ijrosi, harakatlarni yozib olish, animatsiya, ovoz, musiqa va sinov ishlari bir olamga yig‘iladi. Ko‘chadan o‘tib ketayotgan odamning harakati, avtomobilning yo‘lga reaksiyasi va tasodifiy eshitilgan suhbat ham dunyoni ishonarli qilishga xizmat qiladi. Rockstar’dan kutilayotgan narsa ham shunday: manzaraga uzoqdan qarash bilan cheklanmay, uning ichida hayot borligini sezish.

Jason va Lucia hikoyasi Vice City hamda Leonida shtatiga olib boradi. Quyoshli sohil, shahar ko‘chalari va suvli hududlar PS5 avlodida Rockstar qanday olam qurayotganini ko‘rsatadi. 2026-yil 19-noyabrga belgilangan GTA VI’ga katta qiziqish faqat grafikadan kelmaydi: seriyaning musiqasi, hazili, qahramonlari va erkinlik hissi ham qaytishi kutilmoqda. Shu sabab uning sanoatdagi darajasi budjet haqidagi bitta katta raqam bilan emas, ko‘p yillik ishonch va juda katta kutish bilan o‘lchanadi.

Sony bu raqamlarni butun dunyo bo‘yicha savdo tarmog‘iga yetkazib berilgan qurilmalar jami sifatida e’lon qiladi. PS one — birinchi PlayStation oilasiga, Slim va Super Slim variantlari esa tegishli PS2 yoki PS3 avlodiga kiradi. PS4 Slim va Pro, PS5 Digital, Slim va Pro ham o‘z avlodining umumiy natijasiga qo‘shilgan.

PS5 hali sotilayotgani uchun uning 95 milliondan ortiq natijasi yakuniy emas — bu 2026-yil 30-iyun holatidagi ko‘rsatkich. PS Vita uchun Sony jami sotuv sonini ochiqlamagan. Sotuv ma’lumotlari 2026-yil 16-oktabrda tekshirildi.